کاتتر CDT (Catheter-Directed Thrombolysis)

کاتتر CDT چیست؟

کاتتر ترومبولیز مستقیم یا CDT (Catheter-Directed Thrombolysis) یک روش نوین، کم‌تهاجمی و بسیار دقیق در درمان لخته‌های خون (ترومبوز) در عروق بزرگ و حیاتی بدن است.

در این تکنیک، داروی حل‌کننده لخته (ترومبولیتیک) به‌صورت مستقیم و کنترل‌شده از طریق یک کاتتر ظریف به داخل یا اطراف لخته تزریق می‌شود. این کار باعث حل سریع‌تر لخته، بازگشایی مؤثر رگ و کاهش عوارض سیستمیک نسبت به ترومبولیز وریدی عمومی می‌شود.

کاتتر از طریق یک رگ محیطی (معمولاً کشاله ران یا بازو) وارد شده و تحت هدایت تصویربرداری پیشرفته مانند فلوروسکوپی یا سونوگرافی داخل عروقی (IVUS) دقیقاً به محل انسداد هدایت می‌گردد.

چرا CDT نسبت به ترومبولیز سیستمیک برتری دارد؟

برخلاف روش‌های سیستمیک که دارو در کل بدن پخش می‌شود و خطر خونریزی را افزایش می‌دهد، در CDT:

• دارو مستقیماً به لخته می‌رسد
• دوز دارو کمتر است
• اثربخشی بیشتر و عوارض سیستمیک کمتر می‌باشد

به همین دلیل، CDT انتخاب ایده‌آل در لخته‌های بزرگ، حاد و تهدیدکننده حیات است.

موارد کاربرد کاتتر CDT

این روش در شرایط مختلف عروقی که نیاز به بازگشایی سریع جریان خون دارند، استفاده می‌شود. انتخاب بیمار به‌صورت اختصاصی و دقیق انجام می‌گیرد.

مهم‌ترین موارد کاربرد:

• ترومبوز ورید عمقی (DVT) شدید و گسترده

  • به‌ویژه DVT حاد ایلیاک–فمورال
  • کاهش خطر سندرم پس از فلبیت (PTS) مانند تورم مزمن، درد و زخم پا

• آمبولی ریه (PE) با خطر متوسط تا بالا

  • PE ساب‌ماسیو یا ماژور
  • کاهش فشار بر بطن راست قلب و بهبود سریع همودینامیک

• ترومبوز حاد شریانی اندام‌ها

  • جلوگیری از ایسکمی و نجات اندام از نکروز
  • یک اورژانس واقعی عروقی

• لخته در عروق خاص و حیاتی

  • ورید ساب‌کلاوین (سندروم Paget-Schroetter)
  • وریدهای کلیوی، کبدی (Budd-Chiari)
  • برخی موارد ترومبوز ورید پورت

• موارد عدم امکان یا شکست درمان دارویی سیستمیک

  • خطر بالای خونریزی
  • لخته‌های بزرگ و سازمان‌یافته

معیارهای انتخاب بیمار

انتخاب بیمار برای CDT با دقت بسیار بالا انجام می‌شود و شامل:

• بررسی کامل سابقه پزشکی و خطر خونریزی
• آزمایش‌های انعقادی (CBC، PT، PTT، INR)
• تصویربرداری پیشرفته:
  • داپلر سونوگرافی
  • CT آنژیوگرافی (CTA / CTPA)
  • MR آنژیوگرافی
  • ونوگرافی یا آرتریوگرافی

هدف این ارزیابی، اطمینان از برتری منافع درمان نسبت به خطرات احتمالی است.

مراحل انجام کاتتر CDT

این پروسیجر یک فرآیند دقیق و چندمرحله‌ای است:

1. ارزیابی و تصویربرداری اولیه

• تعیین محل، اندازه و شدت انسداد
• انتخاب MR آنژیوگرافی
  • ونوگرافی یا آرتریوگرافی

هدف این ارزیابی، اطمینان از برتری منافع درمان نسبت به خطرات احتمالی است.

مراحل انجام کاتتر CDT

این پروسیجر یک فرآیند دقیق و چندمرحله‌ای است:

1. ارزیابی و تصویربرداری اولیه

• تعیین محل، اندازه و شدت انسداد
• انتخاب استراتژی درمانی مناسب

2. آماده‌سازی و دسترسی عروقی

• بی‌حسی موضعی (گاهی آرام‌بخش یا بیهوشی)
• ورود به رگ مناسب (فمورال، ژوگولار یا رادیال)
• قرار دادن شیت عروقی

3. هدایت کاتتر به محل لخته

• هدایت تحت فلوروسکوپی
• در صورت نیاز، استفاده از IVUS برای دقت بالاتر

4. تزریق داروی ترومبولیتیک

• معمولاً tPA (آلتپلاز یا رتپلاز)
• تزریق آهسته و پیوسته طی چند ساعت تا ۱–۲ روز
• استفاده از کاتترهای چندسوراخه برای پوشش بهتر لخته

5. پایش و ارزیابی مداوم

• مانیتورینگ علائم حیاتی
• کنترل تست‌های انعقادی
• تصویربرداری‌های کنترلی

6. اقدامات تکمیلی در صورت نیاز

• آنژیوپلاستی با بالون
• استنت‌گذاری (مثلاً در سندرم May-Thurner)
• شروع درمان ضدانعقاد طولانی‌مدت

مزایا و معایب کاتتر CDT

✅ مزایا

• حل سریع و هدفمند لخته
• کاهش دوز دارو و عوارض سیستمیک
• بازگشت سریع جریان خون
• کاهش خطر آسیب دائمی اندام
• روش کم‌تهاجمی با درد و بستری کمتر
• حفظ ساختار طبیعی عروق

انجام CDT توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم

کلیه مراحل ارزیابی، برنامه‌ریزی، انجام پروسیجر و پیگیری درمان توسط

دکتر سید محسن جهرمی مقدم

فلوشیپ اینترونشنال عروقی

و تیم تخصصی ایشان انجام می‌شود.

تجربه بالا، استفاده از تجهیزات پیشرفته و رعایت دقیق پروتکل‌های بین‌المللی، ضامن ایمنی و اثربخشی حداکثری درمان برای بیماران است.

جمع‌بندی

کاتتر CDT یک روش پیشرفته، ایمن و مؤثر برای درمان لخته‌های خطرناک عروقی است که:

• جان بیمار را نجات می‌دهد
• از عوارض مزمن جلوگیری می‌کند
• جایگزین بسیاری از جراحی‌های باز شده است

اگر لخته خون باعث انسداد عروق حیاتی شده باشد، CDT می‌تواند بهترین و سریع‌ترین راه‌حل درمانی باشد.