آریتمی های قلبی | علل، انواع، علائم، تشخیص و درمان
بررسی تخصصی با تمرکز بر مسیرهای فرعی هدایت (عصب اضافه)

مقدمه
قلب انسان بهعنوان یک پمپ حیاتی، فعالیت خود را مدیون یک سیستم الکتریکی بسیار دقیق و هماهنگ است. هرگونه اختلال در این سیستم میتواند باعث بروز آریتمی قلبی شود؛ یعنی بینظمی در ضربان قلب که ممکن است بهصورت ضربان تند، کند یا نامنظم بروز کند.
آریتمیها میتوانند از کاملاً بیعلامت تا تهدیدکننده حیات متغیر باشند. یکی از علل مهم و تخصصی آریتمیها، وجود مسیرهای فرعی هدایت الکتریکی (Accessory Pathways یا عصب اضافه) در قلب است که نقش مهمی در بروز برخی تاکیکاردیهای خطرناک دارند.
در این مقاله، آریتمیهای قلبی را بهصورت جامع بررسی میکنیم؛ از انواع و علائم گرفته تا روشهای تشخیص و درمانهای پیشرفتهای که امروزه توسط دکتر جهرمیمقدم در مشهد و در مراکز مجهز انجام میشود.
آریتمی قلبی چیست؟
آریتمی قلبی به هر نوع اختلال در ریتم طبیعی ضربان قلب گفته میشود که میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ضربان سریعتر از حد طبیعی (تاکیکاردی)
- ضربان کندتر از حد طبیعی (برادیکاردی)
ضربان نامنظم یا بینظم
انواع آریتمی های قلبی
1️⃣ آریتمی های دهلیزی (فوق بطنی – Supraventricular)
این آریتمیها از دهلیزها یا ناحیه بالای بطنها منشا میگیرند:
- فیبریلاسیون دهلیزی (AF):شایعترین آریتمی قلبی، با ریتم نامنظم و افزایش خطر سکته مغزی
- فلوتر دهلیزی:ریتم سریع اما منظم دهلیزی
- تاکیکاردی فوق بطنی (SVT):حملات ناگهانی تپش قلب، شایع در جوانان

- تاکیکاردی فوق بطنی (SVT):حملات ناگهانی تپش قلب، شایع در جوانان
- تاکیکاردی دهلیزی
2️⃣ آریتمی های بطنی
منشا این آریتمیها بطنهای قلب است و اغلب خطرناکتر هستند:
- انقباض زودرس بطنی (PVC)
- تاکیکاردی بطنی (VT):میتواند منجر به افت فشار و ایست قلبی شود
- فیبریلاسیون بطنی (VF):یک وضعیت اورژانسی و کشنده بدون درمان فوری

3️⃣ برادی آریتمی ها (ضربان آهسته)
- برادیکاردی سینوسی
- بلوک های قلبی (AV Block):اختلال در انتقال پیام الکتریکی از دهلیز به بطن
مسیرهای فرعی هدایت الکتریکی (عصب اضافه)
در برخی افراد، علاوه بر مسیر طبیعی هدایت الکتریکی، مسیرهای اضافی غیرطبیعی وجود دارد که باعث بروز آریتمی میشود.
🔹 انواع مسیرهای فرعی
- مسیرهای دهلیزی–بطنی (Accessory Pathways)
- سندرم ولف–پارکینسون–وایت (WPW):
- فعالسازی زودرس بطنها
- وجود موج دلتا در نوار قلب
- مسیرهای فرعی اطراف یا داخل گره AV
🔁 مکانیسم ایجاد آریتمی
- Re-entry (بازگشت موج الکتریکی):ایجاد یک حلقه الکتریکی مداوم
- Pre-excitation:فعال شدن زودتر از موعد بطنها (در WPW)
عوامل خطر آریتمی های قلبی
- بیماری عروق کرونر
- نارسایی قلب
- فشار خون بالا
- دیابت
- اختلالات تیروئید
- مصرف الکل، کافئین و سیگار
- استرس مزمن
- سابقه خانوادگی
- افزایش سن
علائم آریتمی قلبی
علائم بسته به نوع آریتمی متفاوت است:
- تپش قلب
- سرگیجه یا سبکی سر
- غش (سنکوپ)
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- خستگی زودرس
⚠️ در صورت بروز این علائم، مراجعه سریع به متخصص قلب ضروری است.
روش های تشخیص آریتمی
تشخیص دقیق آریتمی نیازمند بررسی تخصصی است که در کلینیک قلب دِلبان مشهد انجام میشود:
- نوار قلب (ECG)
- هولتر مانیتورینگ ۲۴ تا ۷۲ ساعته
- مانیتور رویداد
- اکوکاردیوگرافی
- مطالعه الکتروفیزیولوژی (EPS)
درمان آریتمی های قلبی
درمان به نوع، شدت و علت آریتمی بستگی دارد و توسط دکتر جهرمیمقدم در مشهد بر اساس جدیدترین گایدلاینها انجام میشود:
💊 درمان دارویی
- داروهای ضدآریتمی
- کنترل ضربان و ریتم
⚡ کاردیوورژن
- شوک الکتریکی کنترلشده برای بازگرداندن ریتم طبیعی
🔥 ابلیشن کاتتر (درمان قطعی)
- حذف مسیر فرعی یا کانون آریتمی
- درمان انتخابی در WPW و SVT
🔌 دستگاه های قلبی
- پیسمیکر برای برادیآریتمیها
- ICD برای آریتمیهای بطنی خطرناک
درمان آریتمی های ناشی از عصب اضافه
✅ ابلیشن کاتتر مؤثرترین و درمان قطعی
✅ انجام در مراکز مجهز قلبی مشهد
✅ تشخیص و پیگیری در کلینیک دِلبان
جمعبندی
آریتمیهای قلبی طیف وسیعی از اختلالات ضربان قلب را شامل میشوند که برخی بیخطر و برخی تهدیدکننده حیات هستند. تشخیص زودهنگام و درمان تخصصی، نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.
📍 اگر دچار تپش قلب یا علائم مشکوک هستید، میتوانید برای تشخیص دقیق در کلینیک قلب دِلبان مشهد و درمان توسط دکتر سید محسن جهرمیمقدم اقدام کنید.
شماره تماس : 05132042 - 09003204200