برادی آریتمی‌ های قلبی

علل، انواع، علائم، تشخیص و درمان ضربان کند قلب

برادی آریتمی قلبی چیست؟

برادی آریتمی‌ قلبی به گروهی از اختلالات ریتم قلب گفته می‌شود که در آن‌ها ضربان قلب کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت است. این وضعیت می‌تواند ناشی از اختلال در گره سینوسی (SA node) یا سیستم هدایت الکتریکی قلب باشد.

در موارد علامت‌دار، برادی آریتمی می‌تواند باعث کاهش خون‌رسانی به مغز و اندام‌ها شده و علائمی مانند سرگیجه، ضعف و حتی غش ایجاد کند.

انواع برادی آریتمی‌ های قلبی

برادی آریتمی‌ها بر اساس محل اختلال در سیستم الکتریکی قلب به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1️⃣ اختلالات گره سینوسی (Sinus Node Dysfunction)

🔹 برادی‌کاردی سینوسی (Sinus Bradycardia)

تعریف:

کند شدن ضربان قلب به دلیل کاهش فعالیت گره سینوسی

✅ علل شایع:

• فیزیولوژیک: در افراد سالم و ورزشکاران حرفه‌ای
• بیماری‌ها:
  • کم‌کاری تیروئید
  • ایسکمی قلبی
  • آپنه خواب
  • هیپوترمی
  • افزایش فشار داخل جمجمه
• داروها:
  • بتابلوکرها
  • مسدودکننده‌های کانال کلسیم
  • دیگوکسین

✅ علائم:

• اغلب بدون علامت
• در موارد علامت‌دار:
  • خستگی
  • سرگیجه
  • سبکی سر
  • تنگی نفس
  • غش (سنکوپ)

✅ درمان:

• 🔹 عدم نیاز به درمان در افراد بدون علامت
• 🔹 درمان علت زمینه‌ای
• 🔹 آتروپین در شرایط اورژانسی
• 🔹 ضربان‌ساز مصنوعی (Pacemaker) در موارد علامت‌دار و مقاوم

📌 نکته مهم:

برادی‌کاردی سینوسی در افراد سالم می‌تواند طبیعی باشد؛ اما در صورت بروز علائم، نیاز به بررسی تخصصی توسط متخصص قلب دارد.

🔹 بیماری گره سینوسی (Sick Sinus Syndrome – SSS)

تعریف:

اختلال عملکرد مزمن گره سینوسی که اغلب در سالمندان دیده می‌شود.

✅ علل:

• افزایش سن
• فیبروز گره سینوسی
• بیماری‌های قلبی
• علل التهابی یا ژنتیکی

✅ تظاهرات بالینی:

• برادی‌کاردی سینوسی
• تاکی‌کاردی دهلیزی متناوب
• توقف سینوسی
• بلوک خروجی گره سینوسی
• سرگیجه، خستگی، غش

✅ درمان:

• ✅ پیس‌میکر (درمان اصلی و قطعی)
• ✅ دارو برای کنترل آریتمی‌های همراه (مثلاً فیبریلاسیون دهلیزی)

2️⃣ بلوک‌ های قلبی (AV Block)

بلوک‌های قلبی به اختلال در انتقال پیام الکتریکی بین دهلیز و بطن گفته می‌شود.

🔹 بلوک قلبی درجه ۱

• 🔸 اغلب بدون علامت
• 🔸 فقط افزایش فاصله PR در ECG
• ✅ درمان: معمولاً نیاز ندارد

🔹 بلوک قلبی درجه ۲

▪ موبیتز نوع ۱ (Wenckebach)

• پیش‌آگهی بهتر
• اغلب بدون نیاز به درمان

▪ موبیتز نوع ۲

• خطرناک‌تر
• احتمال پیشرفت به بلوک کامل
• ✅ اغلب نیازمند ضربان‌ساز

🔹 بلوک قلبی درجه ۳ (بلوک کامل قلبی)

🚨 وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات

✅ علائم:

• خستگی شدید
• سرگیجه و غش
• تنگی نفس
• ایست قلبی

✅ درمان:

• ✅ کاشت فوری پیس‌میکر

📌 نکته حیاتی:

در صورت عدم درمان، بلوک کامل قلبی می‌تواند منجر به مرگ ناگهانی شود.

علل کلی برادی آریتمی‌ ها

• افزایش سن
• بیماری عروق کرونر
• نارسایی قلب
• بیماری‌های دریچه‌ای
• کاردیومیوپاتی
• داروهای قلبی
• اختلالات الکترولیتی (پتاسیم، کلسیم)
• کم‌کاری تیروئید
• عفونت‌ها (مانند اندوکاردیت)
• افزایش تون واگ
• عوامل ژنتیکی

علائم شایع برادی آریتمی قلبی

• تپش قلب
• سرگیجه
• سبکی سر
• خستگی زودرس
• تنگی نفس
• غش یا نزدیک به غش

📍 در صورت مشاهده این علائم، ارزیابی توسط متخصص قلب ضروری است.

روش‌ های تشخیص برادی آریتمی

در کلینیک قلب دِلبان مشهد، تشخیص با تجهیزات دقیق انجام می‌شود:

• ✅ نوار قلب (ECG)
• ✅ هولتر مانیتورینگ ۲۴ تا ۷۲ ساعته
• ✅ مانیتور رویداد
• ✅ مطالعه الکتروفیزیولوژی (EPS)

پیشگیری از برادی آریتمی‌ ها

• کنترل بیماری‌های قلبی
• تنظیم داروها زیر نظر پزشک
• درمان کم‌کاری تیروئید
• سبک زندگی سالم
• ترک سیگار و الکل
• پیگیری منظم پزشکی

جمع‌ بندی

برادی آریتمی‌های قلبی می‌توانند از یک وضعیت کاملاً بی‌خطر تا یک اختلال تهدیدکننده زندگی متغیر باشند. تشخیص به‌موقع و انتخاب درمان مناسب، نقش کلیدی در حفظ کیفیت زندگی و پیشگیری از عوارض جدی دارد.

📍 تشخیص تخصصی در کلینیک قلب دِلبان مشهد

👨‍⚕️ درمان و پیگیری توسط دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم