چاقی و اضافهوزن
علل، عوارض، تشخیص و راهکارهای درمانی

چاقی و اضافهوزن چیست؟
چاقی و اضافهوزن به تجمع بیش از حد چربی در بدن گفته میشود که میتواند سلامت فرد را بهطور جدی به خطر بیندازد.
این وضعیت یکی از مهمترین عوامل خطر برای:
- بیماریهای قلبی و عروقی
- دیابت نوع ۲
- پرفشاری خون
- چربی خون بالا
- سکته قلبی و مغزی
محسوب میشود.
شاخص توده بدنی (BMI)
برای ارزیابی وزن بدن از شاخص توده بدنی (Body Mass Index) استفاده میشود:
BMI=وزن(کیلوگرم)قد2(متر) BMI = \frac{وزن (کیلوگرم)}{قد^2 (متر)} BMI=قد2(متر)وزن(کیلوگرم)
طبقهبندی BMI:
- ✅ طبیعی: 18.5 – 24.9
- ⚠️ اضافهوزن: 25 – 29.9
- ❗ چاقی: 30 و بالاتر
📌 BMI یک ابزار غربالگری است و تشخیص نهایی باید توسط پزشک انجام شود.

علل چاقی و اضافهوزن
چاقی یک بیماری چندعاملی است و تنها به پرخوری محدود نمیشود.
عوامل مؤثر:
- رژیم غذایی پرکالری و ناسالم
- کمتحرکی و سبک زندگی نشسته
- زمینه ژنتیکی
- استرس مزمن
- اختلالات هورمونی (مانند کمکاری تیروئید)
- کمخوابی
- مصرف برخی داروها (کورتونها، داروهای اعصاب)
چاقی و بیماریهای قلبی
چاقی بهطور مستقیم باعث:
- افزایش فشار خون
- افزایش LDL (کلسترول بد)
- مقاومت به انسولین
- افزایش بار کاری قلب
میشود.
📌 در کلینیک دِلبان مشهد، چاقی بهعنوان یکی از عوامل کلیدی خطر بیماریهای قلبی–عروقی بهصورت تخصصی بررسی میشود.
عوارض چاقی و اضافهوزن
⚠️ عوارض قلبی–عروقی
- پرفشاری خون
- بیماری عروق کرونر
- نارسایی قلب
- سکته قلبی
⚠️ عوارض متابولیک
- دیابت نوع ۲
- چربی خون بالا
- کبد چرب
⚠️ عوارض تنفسی
⚠️ عوارض اسکلتی–عضلانی
⚠️ سایر عوارض
- ناباروری
- اختلالات هورمونی
- افزایش خطر برخی سرطانها
- کاهش کیفیت زندگی
تشخیص چاقی
✅ معاینه و اندازهگیریها
✅ آزمایشهای تکمیلی
- قند خون
- چربی خون
- بررسی عملکرد تیروئید
فشار خون

درمان چاقی و اضافهوزن
🎯 هدف درمان:
کاهش وزن پایدار، کاهش عوارض و بهبود سلامت قلب و عروق
اصلاح سبک زندگی (اصلیترین درمان)
✅ رژیم غذایی سالم
- کاهش کالری دریافتی
- مصرف سبزی، میوه، غلات کامل
- محدود کردن قند، چربیهای اشباع و فستفود
- کنترل حجم وعدهها
📌 رژیمهای سخت و سریع توصیه نمیشوند.
✅ فعالیت بدنی منظم
- حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته
- پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری
- تمرینات قدرتی ۲–۳ بار در هفته
✅ کاهش وزن تدریجی
کاهش ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن:
- فشار خون را کاهش میدهد
- قند خون را بهبود میبخشد
- خطر سکته قلبی را کم میکند
درمان دارویی چاقی
در برخی افراد و فقط با نظر پزشک، داروهای کاهش وزن ممکن است تجویز شود.
📌 مصرف خودسرانه داروهای لاغری خطرناک و ممنوع است.
جراحیهای چاقی (در موارد خاص)
در بیماران با:
- BMI بسیار بالا
- عدم پاسخ به درمانهای معمول
- عوارض شدید متابولیک
ممکن است جراحی چاقی مطرح شود که نیازمند بررسی دقیق تخصصی است.

پیشگیری از چاقی
✅ تغذیه سالم از سنین پایین
✅ تحرک روزانه
✅ خواب کافی
✅ کنترل استرس
✅ پایش وزن بهصورت منظم
جمعبندی
چاقی و اضافهوزن یک مشکل قابل پیشگیری و قابل درمان است، اما بیتوجهی به آن میتواند منجر به بیماریهای جدی قلبی–عروقی شود.
با اصلاح سبک زندگی و پیگیری پزشکی، میتوان به وزن سالم و زندگی با کیفیت رسید.
📍 کلینیک تخصصی قلب و عروق دِلبان – مشهد
👨⚕️ دکتر سید محسن جهرمیمقدم