چربی خون بالا چیست؟
راهنمای جامع تشخیص، درمان و پیشگیری

چربی خون بالا چیست؟
چربی خون بالا (Hyperlipidemia) به وضعیتی گفته میشود که سطح چربیهای خون، بهویژه کلسترول و تریگلیسیرید، بالاتر از حد طبیعی باشد.
این بیماری معمولاً علامت واضحی ندارد اما یکی از مهمترین عوامل خطر برای:
- سکته قلبی
- سکته مغزی
- گرفتگی عروق کرونر
- بیماریهای عروق محیطی
محسوب میشود و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» میگویند.

انواع چربیهای خون
🔹 کلسترول
مادهای چرب که برای ساخت سلولها و هورمونها ضروری است، اما افزایش بیش از حد آن خطرناک است.
- LDL (کلسترول بد):باعث رسوب چربی در دیواره رگها و تنگی عروق میشود.
- HDL (کلسترول خوب):کلسترول اضافی را از رگها به کبد منتقل میکند و نقش محافظتی دارد.
🔹 تریگلیسیرید
منبع ذخیره انرژی بدن است. افزایش آن با خطر:
- بیماری قلبی
- التهاب پانکراس (پانکراتیت)
همراه است.
علل چربی خون بالا
- زمینه ژنتیکی و سابقه خانوادگی
- رژیم غذایی پرچرب و ناسالم
- کمتحرکی
- اضافه وزن و چاقی
- افزایش سن
- دیابت
- کمکاری تیروئید
- بیماریهای کلیوی
- مصرف برخی داروها (مانند کورتونها)
- سیگار و الکل
علائم چربی خون بالا
⚠️ در اغلب موارد هیچ علامتی ندارد
و بیمار تنها زمانی متوجه میشود که دچار:
- سکته قلبی
- آنژین صدری
- سکته مغزی
شده باشد.
📌 به همین دلیل، انجام آزمایش خون دورهای اهمیت بسیار بالایی دارد.
تشخیص چربی خون بالا
✅ آزمایش خون ناشتا
اندازهگیری:
- کلسترول کل
- LDL
- HDL
- تریگلیسیرید
✅ بررسی عوامل خطر
- فشار خون
- دیابت
- سابقه خانوادگی
- سیگار
در کلینیک دِلبان مشهد، ارزیابی چربی خون با تمرکز بر پیشگیری از بیماریهای قلبی–عروقی انجام میشود.
سطح LDL هدف در افراد مختلف
| وضعیت بیمار | سطح LDL هدف (mg/dL) |
|---|
| افراد سالم (خطر کم) | کمتر از 130 |
| خطر متوسط قلبی | کمتر از 100 |
| خطر بالا (بیماری قلبی) | کمتر از 70 |
| بیماران دیابتی | کمتر از 70–100 |
| فشار خون بالا | بسته به ریسک: 70–130 |
📌 سطح هدف نهایی باید توسط پزشک تعیین شود.
عوارض چربی خون بالا
⚠️ عوارض قلبی و عروقی
- تنگی و انسداد عروق کرونر
- آنژین صدری
- سکته قلبی
⚠️ سکته مغزی
⚠️ بیماری عروق محیطی
- درد پا هنگام راه رفتن
- زخم پا
- خطر قطع عضو
⚠️ پانکراتیت
در تریگلیسیرید بسیار بالا
درمان چربی خون بالا
🎯 اهداف درمان:
- کاهش LDL
- کاهش خطر سکته قلبی و مغزی
- حفظ سلامت عروق
- درمانهای غیردارویی (پایه درمان)

✅ اصلاح سبک زندگی
- رژیم غذایی سالم
- کاهش چربیهای اشباع و ترانس
- مصرف میوه، سبزی، غلات سبوسدار
- مصرف ماهی و روغن زیتون
- ورزش منظم
- حداقل ۳۰ دقیقه، ۵ روز در هفته
- کاهش وزن
- ترک سیگار
- کاهش مصرف قند و نوشیدنیهای شیرین
درمان دارویی چربی خون بالا
در صورت کافی نبودن اصلاح سبک زندگی، پزشک ممکن است دارو تجویز کند:
- استاتینها (اصلیترین داروها)
- فیبراتها
- مهارکننده جذب کلسترول
- امگا ۳
📌 نوع دارو و دوز آن باید صرفاً توسط پزشک متخصص قلب تعیین شود.
عوارض داروهای چربی خون و راهکارها
🔹 درد عضلانی
- شایعترین عارضه
- معمولاً با تغییر دارو یا دوز بهبود مییابد
🔹 مشکلات گوارشی
- تهوع، نفخ، یبوست
- مصرف دارو همراه غذا کمککننده است
🔹 افزایش آنزیمهای کبدی
- نیاز به آزمایشهای دورهای
📌 قطع خودسرانه دارو کاملاً ممنوع است.
پیشگیری از چربی خون بالا
✅ رژیم غذایی سالم
✅ ورزش منظم
✅ کنترل وزن
✅ ترک سیگار
✅ آزمایش خون دورهای
✅ پیگیری منظم با پزشک
جمعبندی
چربی خون بالا بیماریای خاموش اما بسیار خطرناک است.
با تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و در صورت نیاز درمان دارویی، میتوان از سکته قلبی و مغزی پیشگیری کرد.
📍 کلینیک تخصصی قلب و عروق دِلبان – مشهد
👨⚕️ دکتر سید محسن جهرمیمقدم