
پیس میکر یا ضربانساز قلب (Pacemaker) دستگاهی الکترونیکی و کوچک است که برای تنظیم ضربان قلب در بیمارانی استفاده میشود که دچار کندی ضربان قلب (برادیکاردی)، اختلالات هدایت الکتریکی یا بلوکهای قلبی هستند.
امروزه میلیونها نفر در سراسر جهان با پیس میکر زندگی طبیعی، فعال و ایمن دارند. در کلینیک قلب دِلبان مشهد، بیماران پس از کاشت پیس میکر تحت پایش و برنامهریزی دقیق قرار میگیرند تا بهترین کیفیت زندگی را تجربه کنند.
قلب یک عضله توخالی و قدرتمند است که وظیفه پمپاژ خون و تأمین اکسیژن و مواد غذایی برای اندامها را بر عهده دارد.
قلب دارای چهار حفره است:
ضربان طبیعی قلب توسط گره سینوسی دهلیزی (SA Node) ایجاد میشود. هرگونه اختلال در تولید یا انتقال این پیام الکتریکی میتواند منجر به کندی، تندی یا نامنظمی ضربان قلب شود.
در صورتی که ضربان قلب کاهش یابد (معمولاً کمتر از ۵۰ و گاهی زیر ۴۰ ضربه در دقیقه)، علائم زیر ممکن است بروز کند:
تشخیص نیاز به پیس میکر معمولاً با نوار قلب، هولتر ریتم، یا بررسی الکتروفیزیولوژیک انجام میشود.

پیس میکر با استفاده از باتری لیتیومی و مدارهای هوشمند:
به بیان ساده، پیس میکر تلاش میکند عملکردی مشابه قلب طبیعی داشته باشد.

پیس میکر از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
شامل باتری و مدارهای الکترونیکی هوشمند است و معمولاً زیر پوست قفسه سینه قرار میگیرد.
سیمهای نازک و بسیار مقاومی هستند که پیام الکتریکی را از ژنراتور به قلب منتقل میکنند.
در انتهای لید قرار دارد و تماس مستقیم با عضله قلب برقرار میکند.
انتخاب نوع پیس میکر به تشخیص پزشک متخصص قلب بستگی دارد.
در کلینیک دِلبان مشهد، این انتخاب بر اساس آخرین گایدلاینهای علمی انجام میشود.
طول عمر باتری به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله:
بهطور متوسط:
| نوع پیس میکر | طول عمر تقریبی |
|---|---|
| تکحفرهای | ۸ تا ۱۲ سال |
| دوحفرهای | ۶ تا ۱۰ سال |
| سهحفرهای | حدود ۵ سال |
باتریها قابل شارژ نیستند و پس از پایان عمر، ژنراتور تعویض میشود.
کاشت پیس میکر یک عمل کمتهاجمی است که معمولاً:
لیدها از طریق ورید زیر استخوان ترقوه وارد قلب شده و ژنراتور زیر پوست یا عضله قرار میگیرد.

علائم هشداردهنده که باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود:
✅ مسافرت
✅ رانندگی
✅ استحمام و حتی شنا
✅ فعالیت جنسی
✅ بازگشت به کار
✅ پیادهروی و ورزش سبک
همگی پس از دوره بهبودی مجاز هستند.
در اکثر پیس میکرها ممنوع است، مگر در مدلهای MRI Conditional که باید حتماً با نظر پزشک انجام شود.
پس از کاشت پیس میکر، کارت شناسایی شامل:
در اختیار بیمار قرار میگیرد و همیشه باید همراه بیمار باشد.
پیس میکر به شما کمک میکند تا با وجود مشکلات ریتم قلب، زندگی سالم، فعال و باکیفیت داشته باشید.
پیگیری منظم، رعایت توصیههای پزشکی و مراجعه به مراکز تخصصی مانند کلینیک قلب و عروق دِلبان در مشهد تحت نظر دکتر سید محسن جهرمیمقدم نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد.